નેપાળમાં અચાનક આવેલા વિનાશક પૂરે અનેક વિસ્તારોમાં ભારે તારાજી સર્જી છે. આ જળહોનારતની સૌથી મોટી અસર હિમાલયી કોરિડોરના રસુવાગઢી વિસ્તારમાં જોવા મળી છે. ભારત, નેપાળ અને તિબેટ-ચીન વચ્ચે વેપાર માટે મહત્વપૂર્ણ રહેલો આ માર્ગ 260થી વધુ વર્ષથી ઉપયોગમાં છે. પૂરથી આ ઐતિહાસિક માર્ગને ભારે નુકસાન થતાં સરહદી વેપાર અને પરિવહન વ્યવસ્થા સામે મુશ્કેલી ઊભી થઈ છે.
રસુવાગઢી કોરિડોરનો ઉપયોગ પ્રાચીન સમયથી વેપારીઓ, તીર્થયાત્રીઓ અને સૈનિકો કરતા આવ્યા છે. ટ્રકો અને આધુનિક વાહનોના આગમન પહેલાં ભોટે કોશી ખીણમાંથી ખચ્ચરોના કાફલા દ્વારા ચોખા અને અન્ય અનાજ નેપાળથી ગ્યારોંગ સુધી પહોંચાડવામાં આવતા હતા. વેપારીઓ તેના બદલામાં તિબેટ પાસેથી મીઠું અને ઊન મેળવતા હતા. પહાડી નેપાળમાં મીઠાની ભારે માંગ હોવાથી આ વેપાર આગળ વધીને ભારત સુધી પહોંચતો હતો. નેવાર વેપારી સમુદાયના લોકો પણ તિબેટના વેપારી વિસ્તારોમાં વસ્યા હતા.
સૈન્યની અવરજવર માટે પણ મહત્વપૂર્ણ
આ માર્ગનું મહત્વ વેપાર ઉપરાંત વ્યૂહાત્મક અને સૈન્ય દૃષ્ટિએ પણ રહ્યું છે. 1744માં ગોરખા સેનાએ નવાકોટ પર કબજો કર્યો હતો, જેમાં તિબેટ સાથેના લાભદાયક વેપાર પર નિયંત્રણ મેળવવાનો હેતુ પણ સામેલ હતો. 1788 અને 1791 દરમિયાન તિબેટ સામેના નેપાળી સૈન્ય અભિયાનોમાં પણ આ માર્ગનો ઉપયોગ થયો હતો. 1792માં ચીની અને તિબેટી સેનાના વળતા હુમલા દરમિયાન પણ આ વિસ્તારનું મહત્વ જોવા મળ્યું હતું.
1855માં વધુ એક સૈન્ય અભિયાનની તૈયારી દરમિયાન જંગ બહાદુર રાણાએ સરહદ નજીક રસુવાગઢી કિલ્લો બનાવ્યો હતો. આશરે 171 વર્ષ જૂનો આ ઐતિહાસિક કિલ્લો આજે પણ રસુવાગઢી-ગ્યિરોગ કસ્ટમ્સ ક્રોસિંગ નજીક અસ્તિત્વમાં છે.
ચીનથી આવતા ઇલેક્ટ્રિક વાહનોનું પણ મોટું પ્રવેશદ્વાર
1950 બાદ રાજકીય પરિવર્તનો અને નવા રસ્તાઓ બનતા ખચ્ચરો આધારિત જૂની વેપાર વ્યવસ્થા ધીમે ધીમે સમાપ્ત થઈ હતી. જોકે, હિમાલયી માર્ગ પરથી વેપાર ચાલુ રહ્યો અને તેનું સ્વરૂપ બદલાતું ગયું. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં રસુવાગઢી ચીનથી આવતા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, કપડાં, જૂતાં અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે મહત્વપૂર્ણ પ્રવેશદ્વાર બન્યું હતું.
હવે પૂરના કારણે આ કોરિડોરને થયેલા ભારે નુકસાનથી બંને દેશો વચ્ચેના સરહદી વેપાર તથા માલ પરિવહન પર અસર થવાની શક્યતા છે.
ગુજરાત સરકારે ઇમરજન્સી હેલ્પલાઇન જાહેર કરી
નેપાળના પૂરથી અસરગ્રસ્ત ગુજરાતના નાગરિકો અને તેમના પરિવારજનો માટે રાજ્ય સરકારે હેલ્પલાઇન નંબરો જાહેર કર્યા છે.
- ગુજરાત રાજ્ય કંટ્રોલ રૂમ: 079-23251900
- હેલ્પલાઇન: 9978405304
- રાજ્ય હેલ્પલાઇન: 1070
- જિલ્લા હેલ્પલાઇન: 1077
નેપાળમાં અસરગ્રસ્ત ભારતીય નાગરિકો માટે પણ ઇમરજન્સી નંબર જાહેર કરવામાં આવ્યા છે:
- +977 985 131 6807
- +977 970 910 7500
અસરગ્રસ્ત નાગરિકો અથવા તેમના પરિવારજનોને જરૂરી મદદ અને માહિતી માટે તાત્કાલિક સંબંધિત હેલ્પલાઇન નંબર પર સંપર્ક કરવા જણાવાયું છે.
