નવી દિલ્હી: દર્દીઓની સુરક્ષા અને જાહેર આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપતા કેન્દ્ર સરકારે 16 ફિક્સ્ડ-ડોઝ કોમ્બિનેશન (FDC) દવાઓ પર તાત્કાલિક અસરથી પ્રતિબંધ મૂકવાનો મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય બાદ દેશભરમાં આ દવાઓના ઉત્પાદન, વેચાણ અને વિતરણ પર સંપૂર્ણ રોક લાગુ કરવામાં આવી છે.
આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રતિબંધિત દવાઓના કેટલાક સંયોજનો અંગે નિષ્ણાત સમિતિઓએ ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. સમીક્ષા દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે આ દવાઓ દર્દીઓને નોંધપાત્ર વધારાનો લાભ આપે છે તેવા પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી.
સરકારે જણાવ્યું કે આ નિર્ણય લાંબી અને વિગતવાર સમીક્ષા પ્રક્રિયા બાદ લેવામાં આવ્યો છે. વર્ષ 2021થી વિવિધ નિષ્ણાત સમિતિઓ, ડ્રગ્સ ટેકનિકલ એડવાઇઝરી બોર્ડ (DTAB) અને તેની પેટા-સમિતિ દ્વારા આ દવાઓનું મૂલ્યાંકન કરવામાં આવી રહ્યું હતું.
તપાસ દરમિયાન ઉપલબ્ધ સંશોધન, ક્લિનિકલ ડેટા, તબીબી અભ્યાસો અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. સાથે જ દવા ઉત્પાદક કંપનીઓને પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની પૂરતી તક પણ આપવામાં આવી હતી. જોકે, રજૂ કરાયેલા પુરાવા નિષ્ણાતોને સંતોષકારક લાગ્યા નહોતા.
અંતે ડિસેમ્બર 2024માં પેટા-સમિતિએ તમામ 16 દવા સંયોજનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાની ભલામણ કરી હતી, જેને હવે કેન્દ્ર સરકારે મંજૂરી આપી છે.
પ્રતિબંધિત દવાઓમાં અનેક એન્ટિબાયોટિક કોમ્બિનેશનનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં એમોક્સિસિલિન + સેરેટિઓપેપ્ટિડેઝ, સેફ્યુરોક્સાઇમ + સેરેટિઓપેપ્ટિડેઝ અને સેફાડ્રોક્સિલ + પ્રોબેનેસિડ જેવા સંયોજનો સામેલ છે. નિષ્ણાતોના મતે આ ઘટકોને એકસાથે આપવાથી દર્દીઓને કોઈ વિશેષ સારવારલક્ષી લાભ મળતો નથી, જ્યારે આડઅસરો અને દવાઓના બિનજરૂરી ઉપયોગનું જોખમ વધી શકે છે.
આ નિર્ણયને જાહેર આરોગ્યની દૃષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનું કહેવું છે કે દર્દીઓને સુરક્ષિત અને વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રમાણિત દવાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવી એ તેની પ્રાથમિકતા છે.
