વોશિંગ્ટનઃ અમેરિકા અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષની વચ્ચે અમેરિકાએ ઇરાન પર આર્થિક દબાણ વધુ કડક કરવાની તૈયારી કરી છે. હવે અમેરિકાએ ઇરાનની એરલાઇન્સને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કામગીરીથી દૂર કરવા માટે મોટી કાર્યવાહી શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે. અમેરિકાના નાણામંત્રી સ્કોટ બેસેન્ટે ચેતવણી આપી છે કે 23 સપ્ટેમ્બરથી ઇરાની એરલાઇન્સ માટે વિદેશમાં કામકાજ કરવું વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.
અમેરિકાની કાર્યવાહીનો વ્યાપ માત્ર ઇરાની એરલાઇન્સ પૂરતો મર્યાદિત નહીં રહે. જે દેશો અથવા વિદેશી કંપનીઓ ઇરાની એરલાઇન્સને સેવાઓ આપશે તેઓ પણ અમેરિકી પ્રતિબંધોના દાયરામાં આવી શકે છે. અમેરિકાએ ખાસ કરીને એરપોર્ટ પર લેન્ડિંગની મંજૂરી, વિમાનને ઇંધણ પૂરું પાડવું, ગ્રાઉન્ડ હેન્ડલિંગ, ટિકિટ વેચાણ અને અન્ય એવિએશન સેવાઓ આપતી કંપનીઓને ચેતવણી આપી છે.
અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર ઇરાની એરલાઇન્સ સાથે વેપાર અથવા સેવા સંબંધ જાળવી રાખનાર વિદેશી કંપનીઓ સામે સેકન્ડરી સૅન્ક્શન લગાવવામાં આવી શકે છે. આવી કાર્યવાહીથી સંબંધિત કંપનીઓને અમેરિકાની નાણાકીય વ્યવસ્થા અને ડોલર આધારિત વ્યવહારોમાં મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે.
ઇરાનના એવિએશન સેક્ટર પર પહેલેથી પ્રતિબંધ
અમેરિકા અગાઉ પણ ઇરાનના એવિએશન ક્ષેત્ર સામે અનેક પ્રતિબંધો લગાવી ચૂક્યું છે. સપ્ટેમ્બરમાં અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગે ઇરાનના એવિએશન નેટવર્ક સાથે સંકળાયેલી 36 સંસ્થાઓ અને કંપનીઓ સામે કાર્યવાહી કરી હતી. તેમાં ઇરાનની અનેક એરલાઇન્સનો પણ સમાવેશ થયો હતો.
અમેરિકાનો આરોપ છે કે ઇરાનની કેટલીક એરલાઇન્સનો ઉપયોગ સૈન્ય સંબંધિત કર્મચારીઓ, સાધનો અને અન્ય સામગ્રીના પરિવહન માટે કરવામાં આવે છે. આ દાવાના આધારે વોશિંગ્ટને ઇરાનના હવાઈ પરિવહન નેટવર્ક પર દબાણ વધાર્યું છે.
ઇરાનની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ પર અસરની શક્યતા
જો વિદેશી એરપોર્ટ અને એવિએશન કંપનીઓ અમેરિકાની ચેતવણીને પગલે ઇરાની એરલાઇન્સને સેવા આપવાનું બંધ કરે તો ઇરાનની આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ પર સીધી અસર થઈ શકે છે. વિમાનને ઇંધણ, જાળવણી, ગ્રાઉન્ડ સર્વિસ અને એરપોર્ટ સુવિધાઓ ન મળવાથી વિદેશી રૂટ પર કામગીરી જાળવી રાખવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
તેની અસર ઇરાનથી અન્ય દેશોમાં મુસાફરી કરતા લોકો પર પણ પડી શકે છે. ફ્લાઇટ્સ ઘટવાથી મુસાફરોને લાંબા રૂટ, કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ અથવા વૈકલ્પિક પરિવહનનો સહારો લેવો પડી શકે છે.
ટ્રમ્પનો ઇરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવાનો પ્રયાસ
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના વહીવટીતંત્ર દ્વારા ઇરાન પર આર્થિક દબાણ વધારવા માટે સતત વિવિધ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યાં છે. નવી એરલાઇન કાર્યવાહીનો હેતુ ઇરાનના આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ પરિવહન નેટવર્કને પણ પ્રતિબંધોના દાયરામાં લાવવાનો છે.
જોકે, અમેરિકાની જાહેરાતનો અર્થ એ નથી કે દરેક દેશે કાયદેસર રીતે ઇરાની વિમાનો માટે પોતાનું એરપોર્ટ અથવા એરસ્પેસ બંધ કરી દીધું છે. તેની વાસ્તવિક અસર અલગ-અલગ દેશો અને કંપનીઓ અમેરિકી સેકન્ડરી સૅન્ક્શનના જોખમને કેવી રીતે પ્રતિસાદ આપે છે તેના પર નિર્ભર રહેશે.
આ કાર્યવાહીથી ઇરાનની એરલાઇન્સ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડ્ડયન વધુ મુશ્કેલ બનવાની સાથે દેશના પહેલેથી જ દબાણ હેઠળ રહેલા એવિએશન ક્ષેત્ર પર વધુ આર્થિક અસર પડવાની શક્યતા છે.
