કાટમાળના ઢગલાઓમાં બચાવકર્મીઓની ‘કોઈ છે?’ની બૂમો : ટનલમાં હજુ અનેક લોકો ફસાયા હોવાની આશંકા
આઠ જિલ્લાઓમાં ભયાવહ સ્થિતિ : 7,451 જવાનો રાહત-બચાવ કામગીરીમાં તૈનાત
નેપાળનો યુ-ટર્ન : ભારત અને ચીન સહિતના દેશોના નિષ્ણાતોની મદદ લેવાનો નિર્ણય
નેપાળમાં વિનાશક જળપ્રલય બાદ સર્જાયેલી તારાજીનો વ્યાપ સતત વધી રહ્યો છે. પૂરની સાથે ભૂસ્ખલન અને કાટમાળના કારણે અનેક વિસ્તારોમાં ભારે વિનાશ સર્જાયો છે. મકાનો ધરાશાયી થયા છે અને અનેક માર્ગો પણ કાટમાળ અને કીચડમાં ગરકાવ થઈ ગયા છે. નેપાળ પોલીસના સત્તાવાર અહેવાલ મુજબ અત્યાર સુધીમાં 626 લોકોનાં મોત થયા છે, જ્યારે 2500થી વધુ લોકો લાપતા છે. લાપતા લોકોમાં 575 ભારતીય સહિત અનેક વિદેશી નાગરિકોનો સમાવેશ થાય છે. બીજી તરફ તિબેટમાં પણ પાંચ લોકોનાં મોત થયા છે અને 558 લોકો ગુમ હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.
હોનારતને ત્રણ દિવસ વીતી ગયા છતાં અનેક લોકોનો કોઈ પત્તો મળ્યો નથી. સદ્ગુરુ જગ્ગી વાસુદેવના ઈશા ફાઉન્ડેશન સાથે જોડાયેલા 77 કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાળુઓનો પણ હજુ સુધી કોઈ સંપર્ક થઈ શક્યો નથી. આ યાત્રાળુઓની સલામતી અંગે પરિવારજનો અને સંબંધિત સંસ્થાઓમાં ચિંતા વધી છે.
મૃતદેહો મળવાનો સિલસિલો યથાવત
નેપાળના અલગ-અલગ અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓમાંથી બચાવકર્મીઓ દ્વારા મૃતદેહો બહાર કાઢવામાં આવી રહ્યા છે. નવલપરાસીમાંથી 134, ચિતવનમાંથી 221, ગોરખામાંથી 46 અને નુવાકોટમાંથી 37 મૃતદેહો મળ્યા છે. જ્યારે રસુવાથી 12, પશ્ચિમ નવલપરાસીમાંથી 27, તનહુમાંથી 28 અને ધાડિંગમાંથી 33 મૃતદેહો મળી આવ્યા છે.
લાપતા લોકોની સંખ્યા 2500ને પાર પહોંચી જતાં મૃત્યુઆંક હજુ વધવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. અનેક વિસ્તારોમાં સંદેશાવ્યવહાર અને માર્ગ વ્યવસ્થા ખોરવાઈ જવાથી બચાવકર્મીઓને પણ ભારે મુશ્કેલીનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
કાટમાળના ઢગલાઓમાં જીવનની શોધ
હોનારતથી સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત આઠ જિલ્લાઓમાં સ્થિતિ હજુ પણ ગંભીર છે. જ્યાં નજર પડે ત્યાં કાટમાળના ઢગલા અને કીચડ જોવા મળી રહ્યા છે. ધરાશાયી થયેલા મકાનો અને અન્ય બાંધકામોના કાટમાળ નીચે લોકો ફસાયા હોવાની આશંકા છે.
બચાવકર્મીઓ ભારે મશીનરીની મદદથી કાટમાળ હટાવી રહ્યા છે. સાથે જ કોઈ વ્યક્તિ જીવિત હોવાની શક્યતા તપાસવા માટે ટીમો કાટમાળ વચ્ચે ઊભા રહીને ‘કોઈ છે?’ એવી બૂમો પાડી રહી છે. ક્યાંકથી કોઈ અવાજ કે હલચલ મળે તો તરત જ તે સ્થળે બચાવ કામગીરી શરૂ કરવામાં આવે છે.
ટનલમાંથી કેટલાક લોકોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે, પરંતુ હજુ પણ અનેક લોકો ટનલ તથા અન્ય સ્થળોએ ફસાયેલા હોવાની આશંકા છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં કુલ 7,451 જવાનોને રાહત અને બચાવ કામગીરી માટે તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ નહીં લેવાના નિર્ણયમાં નેપાળનો ફેરફાર
હોનારત બાદ નેપાળ સરકારે શરૂઆતમાં રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં કોઈ વિદેશી દેશની મદદ નહીં લેવાની જાહેરાત કરી હતી. પરંતુ પરિસ્થિતિ વધુ ગંભીર બનતાં અને વિવિધ દેશોના નાગરિકો લાપતા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે હવે નેપાળ સરકારે પોતાના નિર્ણયમાં ફેરફાર કર્યો છે.
વિશ્વના આશરે 30 દેશોના નાગરિકો લાપતા હોવાના અહેવાલો બાદ વિવિધ દેશોના દૂતાવાસો દ્વારા પોતાના નાગરિકોની શોધખોળ અને બચાવ માટે મદદની માંગ કરવામાં આવી હતી. હવે નેપાળે ભારત અને ચીન સહિતના દેશોના નિષ્ણાતોની મદદ લેવાની મંજૂરી આપી છે.
ટનલ રેસ્ક્યુ, ડીએનએ ટેસ્ટ અને ફોરેન્સિક તપાસમાં મદદ
નેપાળ સરકારનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય મદદ સમગ્ર બચાવ કામગીરી માટે નહીં પરંતુ ચોક્કસ ટેક્નિકલ અને વિશિષ્ટ ક્ષેત્રો માટે લેવામાં આવશે. ખાસ કરીને ટનલમાં ફસાયેલા લોકોને બહાર કાઢવા, મૃતકોની ઓળખ માટે ડીએનએ ટેસ્ટિંગ અને ફોરેન્સિક તપાસ જેવા ક્ષેત્રોમાં વિદેશી નિષ્ણાતોની મદદ લેવામાં આવશે.
નેપાળ પાસે જે ટેક્નિકલ ક્ષેત્રોમાં જરૂરી નિષ્ણાતોની અછત છે ત્યાં ભારત, ચીન, ઓસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ કોરિયાના નિષ્ણાતોની સેવાઓ લેવામાં આવશે. જોકે રાહત અને બચાવની સમગ્ર કામગીરીમાં વિદેશી ટીમોને સીધી રીતે સામેલ કરવામાં આવશે નહીં.
84 ભારતીયોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા
નેપાળમાં ફસાયેલા ભારતીયોને લઈને પણ ચિંતા વધી રહી છે. ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના અહેવાલ મુજબ અત્યાર સુધીમાં 84 ભારતીયોને સુરક્ષિત બહાર કાઢવામાં આવ્યા છે. તેમાં હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટમાં કામ કરતા 63 કર્મચારીઓનો સમાવેશ થાય છે.
ચીનમાંથી પણ 149 નાગરિકો સુરક્ષિત રીતે નેપાળ પહોંચ્યા છે. જ્યારે આશરે 400 ભારતીયો ચીનમાં સુરક્ષિત હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. તેમને ભારત પરત લાવવા માટે ભારતીય દૂતાવાસ દ્વારા જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે. જોકે હજુ પણ 320 ભારતીયોનો સંપર્ક થઈ શક્યો નથી.
ઈશા ફાઉન્ડેશનના 77 યાત્રાળુઓ અંગે ચિંતા
કૈલાશ માનસરોવર યાત્રા પર ગયેલા ઈશા ફાઉન્ડેશનના 77 યાત્રાળુઓનો સંપર્ક ન થતાં ચિંતા વધી છે. યાત્રાળુઓની સ્થિતિ જાણવા માટે સ્થળ પર જવાની માંગ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ શરૂઆતમાં મંજૂરી મળી નહોતી.
હાલ ચીન અને નેપાળના દૂતાવાસો તેમજ સંબંધિત એજન્સીઓ સાથે સંપર્ક જાળવીને યાત્રાળુઓ અંગે માહિતી મેળવવાના પ્રયાસો ચાલુ છે.
ઇન્ફોસિસના સિનિયર અધિકારી પણ લાપતા
નેપાળમાં ખાનગી પ્રવાસે ગયેલા ઇન્ફોસિસ પબ્લિક સર્વિસના પ્રમુખ લેક્સ ગોપીસેટ્ટી પણ લાપતા હોવાના અહેવાલો છે. કંપની દ્વારા જણાવવામાં આવ્યું છે કે તેમના સંપર્ક અને સુરક્ષા અંગે માહિતી મેળવવી હાલમાં સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. તેમને શોધવા માટે વિવિધ સરકારી અને બચાવ એજન્સીઓની મદદ લેવામાં આવી રહી છે.
નેપાળમાં રાહત અને બચાવ કામગીરી સતત ચાલી રહી છે. કાટમાળના ઢગલાઓ વચ્ચે જીવનની આશા સાથે બચાવકર્મીઓ દિવસ-રાત શોધખોળ કરી રહ્યા છે. જોકે લાપતા લોકોની સંખ્યા સતત વધી રહી હોવાથી આ વિનાશક જળપ્રલયનું સંપૂર્ણ ચિત્ર હજુ વધુ ગંભીર બનવાની આશંકા છે.
