ટપાલ વિભાગ દેશભરમાં બે વર્ષનું અભિયાન ચલાવશે; દરેક સરનામાને મળશે ડિજિટલ ઓળખ
નવી દિલ્હી, તા. 28: દેશભરમાં સરનામાની ઓળખને વધુ સચોટ અને સરળ બનાવવા માટે ટપાલ વિભાગ દ્વારા **ડિજિટલ પોસ્ટલ ઈન્ડેક્સ નંબર (DIGIPIN)**ને વ્યાપક બનાવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. આધાર અને પાન નંબરની જેમ ડિજિપિન પણ વ્યક્તિના સરનામાની ડિજિટલ ઓળખ તરીકે કામ કરશે.
ડિજિપિન એક ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થાન સાથે જોડાયેલો ડિજિટલ કોડ હશે. ભવિષ્યમાં ઓનલાઈન સામાન મંગાવતી વખતે લાંબું સરનામું લખવાની જરૂર નહીં પડે. માત્ર ડિજિપિન દાખલ કરવાથી સિસ્ટમમાં સંબંધિત સ્થળનું ચોક્કસ લોકેશન મળી જશે અને પાર્સલ યોગ્ય સ્થળે પહોંચાડી શકાશે.
ટપાલ વિભાગના જણાવ્યા મુજબ ડિજિપિનનો લાભ માત્ર પોસ્ટ અને પાર્સલ સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. વિવિધ સરકારી મંત્રાલયો અને વિભાગોને પણ તેની સાથે જોડવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી સરકારી સેવાઓ અને યોજનાઓનો લાભ યોગ્ય વ્યક્તિ સુધી વધુ ચોકસાઈથી પહોંચાડી શકાય.
બે વર્ષનું ખાસ જાગૃતિ અભિયાન
લોકો પોતાનો ડિજિપિન બનાવી શકે તે માટે ટપાલ વિભાગ આગામી દિવસોમાં બે વર્ષનું વિશેષ અભિયાન શરૂ કરશે. આ દરમિયાન લોકોને ડિજિપિન તૈયાર કરવા તેમજ તેમાં કાયમી અને અસ્થાયી સરનામું દાખલ કરવા અંગે જાગૃત કરવામાં આવશે.
વ્યક્તિનું સરનામું બદલાય તો ડિજિપિનમાં નવી માહિતી અપડેટ કરવાની સુવિધા પણ રહેશે. આથી સ્થળાંતર બાદ પણ ડિજિટલ સરનામું બદલવું સરળ રહેશે.
ટપાલ પહોંચાડવાનું કામ પણ બનશે સરળ
ડિજિપિનથી ટપાલ કર્મચારીઓને પણ ચોક્કસ સ્થળ શોધવામાં સરળતા રહેશે. ટપાલના કવર પર લખેલો ડિજિપિન મોબાઇલ એપમાં દાખલ કરતાં મેપ પર સંબંધિત સ્થળનું ચોક્કસ લોકેશન મળી જશે.
આ વ્યવસ્થાથી અસ્પષ્ટ સરનામાં અથવા દૂરના વિસ્તારોમાં ટપાલ પહોંચાડવામાં થતી મુશ્કેલી ઘટી શકે છે. ડિજિપિનનો ઉપયોગ GIS આધારિત સેવાઓને પણ પ્રોત્સાહન આપશે.
રસીકરણથી ઇમરજન્સી સેવાઓ સુધી ઉપયોગ
ડિજિપિનનો ઉપયોગ આરોગ્ય વિભાગ સહિતના અનેક સરકારી વિભાગોમાં થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, રસીકરણ દરમિયાન લાભાર્થીનો ડિજિપિન નોંધવામાં આવે તો કયા વિસ્તારમાં કોને રસી આપવામાં આવી છે તેની માહિતી ઝડપથી મેળવી શકાય.
આ ઉપરાંત ઇમરજન્સી સેવાઓ, લોજિસ્ટિક્સ, ડિલિવરી અને સરકારી યોજનાઓનો લાભ પહોંચાડવામાં પણ ડિજિપિન ઉપયોગી બની શકે છે. ખાસ કરીને ગ્રામ્ય અને દૂરના વિસ્તારોમાં તેની મદદથી સેવાઓ વધુ ચોક્કસ રીતે પહોંચાડવાની શક્યતા છે.
IIT હૈદરાબાદ અને ISRO સાથે મળીને વિકાસ
ડિજિપિન એક ઓપન-સોર્સ, ઈન્ટરઓપરેબલ, જિયો-કોડેડ અને ગ્રીડ આધારિત ડિજિટલ એડ્રેસ સિસ્ટમ છે. ટપાલ વિભાગે તેને IIT હૈદરાબાદ અને NRSC-ISROના સહયોગથી વિકસાવી છે.
આ સિસ્ટમ દેશના ચોક્કસ ભૌગોલિક સ્થાનને એક ડિજિટલ કોડ સાથે જોડે છે. ભવિષ્યમાં UPIની જેમ ડિજિપિન આધારિત સેવાઓ માટે પણ એક વિશાળ માળખું વિકસાવવાની દિશામાં કામગીરી ચાલી રહી છે.
ડિજિટલ એરેસ્ટને અલગ ગુનો બનાવો : NHRC
સાયબર ઠગાઈ સામે માનવ અધિકાર આયોગની ભલામણ; બેંક-ટેલિકોમ કંપનીઓને પણ જવાબદાર બનાવવાની સલાહ
નવી દિલ્હી, તા. 28: ડિજિટલ એરેસ્ટના નામે થતી છેતરપિંડીને ભારતીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC)એ સાયબર ફ્રોડનું અત્યંત ગંભીર સ્વરૂપ ગણાવ્યું છે. આયોગે કેન્દ્ર સરકારને ડિજિટલ એરેસ્ટને કાયદા હેઠળ અલગ ગુનો જાહેર કરવાની ભલામણ કરી છે.
NHRCના મતે ડિજિટલ એરેસ્ટ માટે અલગ કાનૂની જોગવાઈ કરવામાં આવે તો આવા ગુનાઓની તપાસ અને કેસ ચલાવવાની પ્રક્રિયા વધુ સરળ અને અસરકારક બની શકે છે.
ડિજિટલ એરેસ્ટ દ્વારા થતી છેતરપિંડી અને માનવ અધિકારોની સુરક્ષા અંગે યોજાયેલી ચર્ચા બાદ આયોગે કેન્દ્ર સરકારને અનેક સૂચનો આપ્યા છે.
મ્યુલ એકાઉન્ટ આપનાર સામે કાર્યવાહી
છેતરપિંડી માટે ઉપયોગમાં લેવાતા મ્યુલ એકાઉન્ટ એટલે કે અન્ય લોકોના નામે અથવા ભાડે લેવાયેલા બેંક ખાતાઓ ઉપલબ્ધ કરાવનાર સામે પણ કડક કાર્યવાહી કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત લોકોને બળજબરીથી સાયબર ગુનાઓમાં સામેલ કરવા માટે થતી માનવ તસ્કરી અને છેતરપિંડીના હેતુથી સરકારી ઓળખનો દુરુપયોગ કરવાને પણ ગુનો જાહેર કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
નાણાકીય સંસ્થાઓ અને ટેલિકોમ કંપનીઓની જવાબદારી
સાયબર ફ્રોડ રોકવા માટે નાણાકીય સંસ્થાઓ, ટેલિકોમ ઓપરેટરો અને અન્ય ડિજિટલ સેવા પ્રદાતાઓની જવાબદારી નક્કી કરવાની ભલામણ પણ NHRCએ કરી છે.
આયોગના મતે ડિજિટલ છેતરપિંડી સામેની લડાઈમાં માત્ર પોલીસ અને તપાસ એજન્સીઓ પર આધાર રાખવાને બદલે સમગ્ર ડિજિટલ ઈકોસિસ્ટમ સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને પણ જવાબદાર બનાવવાની જરૂર છે.
એક તરફ દેશના દરેક સરનામાને ડિજિટલ ઓળખ આપવાની તૈયારી થઈ રહી છે, તો બીજી તરફ ડિજિટલ માધ્યમથી થતી છેતરપિંડી સામે કાયદાકીય સુરક્ષા વધુ મજબૂત બનાવવાની કવાયત શરૂ થઈ છે.
